Generated by All in One SEO v5.0.0.1, this is an llms.txt file, used by LLMs to index the site.

# axisblog

## Sitemaps

- [XML Sitemap](https://axisblog.org/sitemap.xml): Contains all public & indexable URLs for this website.

## Posts

- [Blog](https://axisblog.org/blog/) - Հայացքներ | PerspectivesԳաղափարներ, մտորումներ, վերլուծություններ հայկական իրականության ու աշխարհի միջևIdeas, reflections, analyses on the Armenian reality and the wider world
- [Աւետիս Ինճէճիկեան. Ազգային ոգու բժիշկը](https://axisblog.org/աւետիս-ինճէճիկեան-ազգային-ոգու-բժիշ/) - Ճակատագրեր՝ սփիւռքի ճանապարհին. Սփիւռքահայի մը կեանք
- [Օտար երկրի հովերուն դէմ մոլեգին՝ hայ դպրութեան ջահը պահենք մշտավառ](https://axisblog.org/օտար-երկրի-հովերուն-դէմ-մոլեգին՝-hայ-դպ/) - Օտար աշխարհի հզոր հոսանքների, ձուլման անտեսանելի վտանգների և ժամանակի անողոք փոփոխությունների դիմաց՝ սփյուռքահայ դպրոցը շարունակում է մնալ մեր ինքնության, մեր ազգային ոգու անառիկ բերդը։ Ցեղասպանությունից մազապուրծ հայությունը՝ կորցնելով հայրենիք, տուն ու ընտանիք, նույնիսկ ամենադաժան պայմաններում չհրաժարվեց կրթությունից ու ազգային ոգին պահպանելու առաքելությունից։ Որբանոցների, գաղթական ճամբարների և օտար ափերի ծանր իրականության մեջ հայությունը նախ եկեղեցի ու
- [From Lament to Response: The Call from Armenia and Canada’s Historical Response](https://axisblog.org/from-lament-to-response-the-call-from-armenia-and-canadas-historical-response/) - About Canada’s overlooked response to the Armenian Genocide, exploring humanitarian efforts, political debates, and historical memory.
- [Սփյուռքը միավորված է․ եւ դա է հայրենի իշխանության վախը։ Դաշնակցությունը սփյուռքում՝ միասնության եւ առաջնորդության ուժ](https://axisblog.org/սփյուռքը-միավորված-է․-և-դա-է-հայրենի/) - Կարդում եմ՝ «Հայաստան» դաշինքի անդամները, դաշինքի վարչապետի թեկնածու Ռոբերտ Քոչարյանը և ՀՅԴ Հայաստանի Գերագույն մարմնի ներկայացուցիչ Իշխան Սաղաթելյանը հանդիպում են ունեցել հայրենադարձ մեր հայրենակիցների հետ, խոսել Հայաստան-Սփյուռք հարաբերությունների մասին։ Եւ այս ֆոնին սկսվեց իշխանական ապազգային քարոզչամեքենայի գործարկումը՝ գլխավոր «քննադատական» թիրախ ունենալով՝ «սփյուռքը սաղ (բոլորը) դաշնակ են, Սփյուռքի Դաշնակցության իշխանությունը պիտի ջարդել»։Պառակտելու, բաժանելու, վարկաբեկելու քարոզչական այս
- [Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության մամուլը որպես հայ ազգային-քաղաքական մտքի ձևավորման գործոն (19-րդ դարի վերջ - 20-րդ դարասկզբ)](https://axisblog.org/հայ-յեղափոխական-դաշնակցության-մամու/) - Հայ քաղաքական մտքի և ազգային պայքարի պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունի Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության մամուլը։ Դեռ 19-րդ դարի վերջից Դաշնակցության մամուլը ձևավորեց ազգային-ազատագրական մտածողություն, այն գաղափարական դաստիարակության դպրոց էր, ինքնության պաշտպանության միջավայր և քաղաքական դիմադրության գործիք։ ՀՅԴ մամուլը միավորում էր հայությանը՝ Թիֆլիսից մինչև Ժնև, Պոլսից մինչև Բոստոն։ 19-րդ դարի վերջ - 20-րդ դարասկզբին այն բառացիորեն
- [Սեւ փողկապը. Քեսաբի ուսուցչի եռագույն հավատը](https://axisblog.org/սեւ-փողկապը-քեսաբի-ուսուցչի-եռագու/) - Ճակատագրեր՝ սփիւռքի ճանապարհին. Սփիւռքահայի մը կեանք
- [Հայոց Լեզուի «Նորակազմ Բառերու» Անդաստանին մէջ](https://axisblog.org/հայոց-լեզուի-նորակազմ-բառերու-անդա/) - «Սիրելի Արմինէ, Մեր պաշտելի Հայերէնի մէջ կը դեգերէի եւ այսպիսի գիւտ մը ըրի․․․Գիւտս, Հայերէն բառերու անսահման հանք մը կը պարգեւէ մեր Լեզուին․․Մտածեցի բաժնեկից ընել Հայերէնով ԱՊՐՈՂՆԵՐուն հետ։ Կ՛ուզէի լսել քեզ։Ողջ լեր եւ հաւատով կաց։ Հրանդ» Այսպիսինն էր նամակը, որ ստացա գիտնական, թատերագիր, բանաստեղծ, թատերագէտ, գրաքննադատ, բեմադրիչ Հրանտ Մարգարյանից։ Նամակով նա կիսվում էր իր լեզվական որոնման
- [Չմարող անցեալը․ ՀՅԴ Համիլթըն կոմիտէի 1920 թուականի Դրօշակի օծման արարողութիւնը](https://axisblog.org/չմարող-անցեալը․-հյդ-համիլթըն-կոմիտէի/) - Մեր դրօշը կարելի չէր «գնել»… Ան կը պատրաստուէր «աչքի լոյսով» Գանատայի ՀՅԴ 1900-ականների արխիւների ուսումնասիրութեան ընթացքում արձանագրութիւններում ուշադրութիւնս գրաւեց տարբեր թուականներում պարբերաբար հանդիպող դրօշի օծման արարողութիւնների մասին յիշատակումները։ Սակայն այդ յիշատակումները կարճ էին, հակիրճ, բայց կարևոր էր հասկանալ ի՞նչ դրօշի մասին է խօսքը և ինչպէ՞ս մեկնաբանել դրօշի օծելը։ ՀՅԴ Համիլթըն կոմիտէի 1920 թուականի, փետրուարի 1-ի արձանագրութեան
- [Խոսող ստորագրություններ ու լուսանկարներ․ դաշնակցականի պատասխանատվությունն այսօրվա աշխարհում ](https://axisblog.org/the-ultimate-packing-list-for-campers-is-locked/) - Երբեմն բավարար է մեկ դեղնած ու մաշված էջ բացել, որպեսզի զգաս՝ քո պատմության չմարող անցյալը, զգաս, որ այն ապրում է քո մեջ՝ շարունակելով պատմությունը քո ներկայի միջոցով։ ՀՅԴ 135 տարիների պատմությունը թերթելիս ես երբեք չեմ զգում, որ պարզապես ուսումնասիրում եմ պատմական փաստեր կամ էջեր։ Այն ավելի շատ նման է կենդանի զրույցի․ յուրաքանչյուր պատմական դեպք, նամակ,
- [Մտածողության սահմանագիծը՝ անհատն ու հավաքականը. արդյո՞ք կարող ենք պահել հավասարակշռությունը](https://axisblog.org/մտածողությանսահմանագիծը՝անհատն-ու-հ/) - Մտածողությունը մարդու գործունեության կենտրոնն է՝ կարող է լինել անձնական կամ հավաքական: Ինքս ինձ հարց եմ տալիս՝ խանգարո՞ւմ է արդյոք իմ անձնական մտածողությունը հավաքական մտածողությանը: Ու՞մ եմ ես վնասում, եթե հետևում եմ միայն իմ համոզմունքին: Շատ մասնագետներ կասեին՝ ոչ, որովհետեւ անհատական մտածողությունը չի նշանակում խմբից կտրվել կամ անտեսել ուրիշների փորձը։ Իրականում այն պարզապես հնարավորություն է տալիս
- [Կրոնական եզրույթները դասական գրաբարում` ըստ Եզնիկ Կողբացու «Եղծ Աղանդոց» երկի](https://axisblog.org/կրոնական-եզրույթները-դասական-գրաբա/) - ԵՊՀ հայոց պատմության ամբիոնի դոցենտ Գայանե Մխիթարյանը եւ հայոց լեզվի պատմության ու ընդհանուր լեզվաբանության ամբիոնի դոցենտ Նարինե Դիլբարյանը վերջերս հրապարակել են գիտական հոդված՝ «Կրոնական տերմիններ դասական հայերենում՝ հիմնված Եզնիկ Կողբացու «Աղանդների հերքումը» գրքի վրա» խորագրով, որը լույս է տեսել «Scopus» գիտական շտեմարանում ընդգրկված բարձր վարկանիշ ունեցող «Forum for Linguistic Studies» հանդեսում։ Այն արժեքավոր ներդրում է
- [Մահուան մահճից՝ դեպի ծածանվող անկախություն](https://axisblog.org/մահուան-մահճից՝-դեպի-ծածանվող-անկախո/) - Տիգրան Ծամհուրը՝ մահվան մահճում, ծածկված այն եռագույնով, որը նա ուզում էր փառքով բարձրացնել Հայաստանի Հանրապետության շենքին՝ ազդարարելու հայրենիքի ազատագրումը բոլշևիկյան լծից: Խորհրդարանի շենքի վրա դրոշը կանգնեցնելու պահին, Տիգրան Ծամհուրը զոհվում է՝ ամբոխից արձակված երեք փամփուշտ ստանալով։ Մինչ նրան տուն են հասցնում, արդեն մահացած է լինում, սակայն իր բարձրացրած դրոշը կանգնեցվում է և 40 օր ազդարարում
- [Հայերի առաջին ազգային բողոքի ձայնը Կանադայում. արժանապատվության պայքար օտար հողի վրա](https://axisblog.org/հայերի-առաջին-ազգային-բողոքի-ձայն/) - Տարաբնույթ աղբյուրների համաձայն, Կանադայում հայկական գաղութի ձևավորումը սկսվել է 1880–1890-ականներին, երբ Կանադա են մեկնել ուսանողներ, վաճառականներ և գյուղատնտեսներ, հիմնականում Արևմտյան Հայաստանի նահանգներից և Կիլիկիայից։ Հայ գաղթյալների առաջին կենտրոնները եղել են Օնտարիոյի Բրանթֆորդ, Համիլթոն, Սենթ Քեթրինզ քաղաքները։ Այստեղ նրանք զբաղվել են ամենածանր սևագործ բանվորությամբ՝ ձուլարաններում, գործարաններում։ Նրանք Կանադա չէին եկել հաստատվելու, այլ նրանց նպատակը պարզապես բավական գումար
- [Դրոշներ, պայքար եւ վրեժ. 1904 թվականի Սասունի դեպքերը հայ ֆեդայիների լուսանկարների լույսի ներքո](https://axisblog.org/դրոշներ-պայքար-եւ-վրեժ-1904-թվականի-սասու/) - Լեո Թորոսյանի «Ռուսական թակարդը հայ ֆիդայինների դեմ» հետազոտական հոդվածում ներկայացված լուսանկարների բացահայտումը առիթ է տալիս լուսանկարների լույսի ներքո անդրադառնալու 1904 թվականի Սասունի դեպքերին՝ բացահայտելով դրանց պատմական և գաղափարական նշանակությունը։ Ուոթերթաուն, Մասաչուսեթս կատարած այցի ընթացքում, հնարավորություն ունենալով աշխատելու Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության արխիվներում, Լեոն կազմել է Հայկական հեղափոխական շարժման դրոշների լուսանկարների լայն ցանկ։ Ներկայացվող նյութը դրանցից մեկի
- [Չմարող անցեալը․ Ի գործ՝ զինուած արդարութեան ամբողջ զօրութեամբ ](https://axisblog.org/չմարող-անցեալը․-ի-գործ՝-զինուած-արդար/) - Այս օրերուն հայ ժողովուրդի ազգային ողբերգութեան 105-ամեակի առիթով համայն հայութիւնը հայրենիքի ու ամբողջ աշխարհի մէջ կ’իրականացնէ ոգեկոչման արարողութիւններ ու միջոցառումներ, գլուխ կը խոնարհէ 1,5 միլիոն նահատակներու սուրբ յիշատակի առջեւ, կը հաւաստէ ապրելու իր անկոտրում կամքը՝ երբեք չփակելով իր պահանջատիրութեան պատմական էջերը։ Նոյնն է եղած ամեն տարի և արդէն 105 տարի։ Կը կարդանք ՀՅԴ Գանատայի արխիւները,
- [Չմարող անցեալը. Հաւա՛տք` Հայ դատի արդարութեան եւ անոր յաղթանակի անխուսափելիութեան](https://axisblog.org/չմարող-անցեալը-հաւա՛տք-հայ-դատի-արդա/) - 1998 թուականի ՀՅԴ 27-րդ Ընդհանուր (Արտակարգ) Ժողովով հաստատուած ՀՅԴ ծրագիրը ամրագրում է. «Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը ձգտում է Հայ դատի լուծմանը` ամբողջական հայութեամբ ամբողջական հայրենիքի կերտմանը»: Նոյն ծրագիրը իր պատմական հիմնաւորման տակ նշում է. «Օսմանեան բռնութիւններուն հետեւանքով եւ հայութեան զոյգ հատուածներու մտաւոր Զարթօնքով յառաջ եկաւ հայկական հարցի սկզբնական ըմբռնումը, որ կը պահանջէր հայութեան մարդկային տարրական իրաւունքերուն
- [Չմարող Անցեալը. Յանո՛ւն բազմաչարչար ժողովրդի ֆիզիքական գոյութեան, հանո՛ւն ոտնակոխ եղած ճշմարտութեան](https://axisblog.org/չմարող-անցեալը-յանո՛ւն-բազմաչարչար-ժ/) - Ձայն մը հնչեց․․․Եւ թունդ-թունդ ելան հայի սրտեր զէնքի շաչիւնէն․ ՀՅԴ Գանատայի արխիւի էջերը արձանագրել են քաջարի շատ հայի սրտերի մասին, որոնք անձնուիրաբար միացել են հայ ժողովրդի և Հայաստանի ամբողջական ազատագրութեանը պայքարին։ Այդ էջերի արձանագրութիւնները խօսում են Հայրենիքի սիրոյ, նրա ցաւերին անտարբեր չլինող ու չհանդուրժող, նրա ազատութեան գործին նուիրուած կամաւորների անձնուրաց կերպարի մասին, պատմում նրանց զրկանքների,
- [Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի լույսը Սենտ Կաթրինզի սրտում. Կանադայի առաջին հայկական եկեղեցին](https://axisblog.org/սուրբ-գրիգոր-լուսավորչի-լույսը-սենտ-կ/) - Հայաստանյաց առաքելական եկեղեցին միշտ առանցքային դեր է ունեցել Սփյուռքի հայկական համայնքների հոգևոր, հասարակական կյանքում՝ նպաստելով համայնքների ազգային նկարագրի պահպանմանը, հայրենիքի հետ կապի ամրապնդմանը։ 1898 թուականին, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Մկրտիչ Ա՝ Խրիմեան Հայրիկի տնօրինութեամբ հիմնադրվում է Ամերիկայի հայկական եկեղեցին՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Կանադայի մեջ նորածիլ հայկական համայնքների հոգևոր ու մշակութային կյանքի կարիքները հոգալու համար:
- [Երէկ Եռաբլուրը, այսօր Եկեղեցին, վաղը Մատենադարանն ու Հայոց Ցեղասպանութեան թանգարան](https://axisblog.org/my-go-to-ways-to-get-more-off-the-beaten-track-while-traveling/) - Իւրաքանչիւր ժողովուրդ ունի իր ազգային գոյութեան յենասիւները։ Հայ ժողովրդի համար այդպիսի արժէքներ են, օրինակ, Օպերայի եւ բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնը՝ մեր ստեղծագործական դիմադրողականութեան խորհրդանիշը, որը ձեւաւորել է Երեւանի մշակութային սիրտը՝ միաւորելով համաշխարհային դասականը եւ հայկական երաժշտական աւանդոյթը, Մատենադարանը՝ մեր հնագոյն ձեռագրերի պահոցը, մեր մտքի, լեզուի եւ ինքնութեան ամրոցը, Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-ինստիտուտը՝ մեր հաւաքական յիշողութեան կենդանի
- [Ճակատագրեր՝ սփիւռքի ճանապարհին. Սփիւռքահայի մը կեանք](https://axisblog.org/ճակատագրեր՝-սփիւռքի-ճանապարհին-սփիւ/) - Սիրելի սփյուռքահայեր,Շուտով սկսում եմ վավերագրական արձակի շարք` Ճակատագրեր՝ սփիւռքի ճանապարհին. Սփիւռքահայի մը կեանք, որտեղ գեղարվեստական մշակմամբ կպատմեմ սփյուռքահայերի կյանքից իրական, բայց բացառիկ ու ապրած պատմություններ։Եթե ձեր մեծ մայրերը, մեծ հայրերը կամ ընտանիքի որևէ անդամ ապրել են մի կյանք, որն արժանի է պատմվելու՝ հիշողություններով, կորստով, տոկունությամբ, հեղափոխությամբ, պայքարով կամ սիրով, խնդրում եմ կիսվել ինձ հետ։Նույնպես, եթե
- [Փոքր նավը մեծ օվկիանոսում․ մեր ինքնությունը](https://axisblog.org/փոքր-նավը-մեծ-օվկիանոսում․-մեր-ինքնու/) - Դասարանում անսովոր լռություն էր տիրում։ Սովորաբար աղմուկ է, շշուկներ ու հեռախոսների թաքուն լույսեր, բայց այսօր բոլորը հանգիստ էին։ Պատերին կախված էր Մեծ Հայքի քարտեզը, հայերեն այբուբենը, Արարատի նկարը, իսկ ուսուցչի սեղանին հպարտորեն դրված էր Արցախի փոքրիկ դրոշը։ Այս ամենը ասում էր մեկ բան․ սա սփյուռքի ազգային վարժարան է՝ վայր, որտեղ փորձում էին պահել այն, ինչը դրսում հեշտ էր կորցնել։ Այստեղ հավաքված աշակերտներից շատերը տանը հայերեն էին խոսում, ոմանք՝ հազվադեպ, ոմանք էլ հայերեն սովորում էին հենց այս
- [Հայերը Բաքվում](https://axisblog.org/հայերը-բաքվում/) - Հայերը Բաքվում ունեցել են բազմադարյա պատմություն եւ սերտորեն կապված են եղել քաղաքի մշակութային, տնտեսական ու քաղաքաշինական զարգացման հետ։ Ստորև ներկայացված է պատմական աղբյուրների վրա հիմնված իմ վերլուծական հոդվածը՝ Բաքվում հայերի ներկայության, դերի և ճակատագրի մասին։ Դեռևս 500թ. Արցախի թագավոր Վաչագան Բարեպաշտը հրամայում է կառուցել Բաքվի առաջին հայկական եկեղեցին, որի մասին, ցավոք, քիչ բան է հայտնի: VII դարի հայ աշխարհագրագետ Անանիա Շիրակացին ի թիվս Փայտակարան նահանգի 12 շրջանների հիշատակում է նաև Ալտի-Բագավանը, որը արևելագետ Քերովբե Պատկանովը նույնացնում է Բաքվի հետ: Արևելագետ-ակադեմիկոս Վասիլի Բարտոլդը,
- [Տան Եւ Հայրենի Տան Արանքում](https://axisblog.org/տան-եւ-հայրենի-տան-արանքում/) - Դուռը բացուեց: Ինձ սպասում էին: – Բարեւ,- լսեցի առաջին բառը: – Hi,- լսեցի երկրորդը: Տան տիկինը ժպտալով ինձ ներս հրաւիրեց: Հիւրասենեակը շնչում էր հայերէն, պատերին հայկական եկեղեցիները պատկերող նկարներ էին, խաչ եւ հայկական տառապատկերներով ձեռագործ աշխատանքներ, ինչպէս սփիւռքի ամէն հայի տանը, այստեղ էլ պատին, բոլորին տեսանելի տեղում, կախուած էր Արարատը` իր ողջ վեհութեամբ եւ գեղեցկութեամբ.
- [Իմ հորիզոնից «Հորիզոն». Շնորհաւոր 45 ազգային տարիներդ, «Հորիզո՛ն»](https://axisblog.org/իմ-հորիզոնից-հորիզոն-շնորհաւոր-45-ազգ/) - Գանատայում հայկական գաղութի սկիզբ է դրուել 1880-ականներին եւ 1890-ականներին, երբ Գանատա են մեկնել ուսանողներ, վաճառականներ եւ գիւղատնտեսներ, հիմնականում Թուրքիայի կողմից գրաւուած տարածքներից, ապա եւ Հայոց ցեղասպանութիւնից վերապրածներ։ Ցեղասպանութեանը զուգահեռ տեղի ունեցաւ նաեւ լեզուասպանութիւն, որը տարբեր դրսեւորումներով շարունակւում է մինչեւ այսօր: Ոչնչացուեցին բազմահազար կրթական ու կրօնական հաստատութիւններ, թատրոններ, մշակութային կեդրոններ, լրատուամիջոցներ, հրատարակչութիւններ, տպարաններ, գրադարաններ, միջնադարեան ձեռագիր
- [Չմարող անցեալը․ Արդարաբազուկ Սողոմոն Թեհլիրեանի այցելութիւնը Գանատա](https://axisblog.org/չմարող-անցեալը․-արդարաբազուկ-սողոմո/) - Ո՛չ լինիցին երբէք ի վնաս թշուառ Ազգին Մերոյ այլ յօգուտ և ի զարգացումն նորին Անունս Սողոմոն Թեհլիրեան է, քեմախեցի եմ:– Քանի՞ տարեկան ես:– 18, պարո՛ն վաշտապետ:– Չե՞ս կարծեր, որ սխալ ըրած ես կամաւոր գալովդ, դուն դեռ պատանի ես:– Բնա՛ւ, պարո՛ն վաշտապետ, իմ մէջս ես ուժ կը զգամ թուրքերէն վրէժ լուծելու։ Երևան․ 1919 թուականի աշունն էր․
- [Չմարող անցեալը. Միշտ ի գործ և յանուն Հայրենիքի](https://axisblog.org/չմարող-անցեալը-միշտ-ի-գործ-և-յանուն-հայ/) - 920 թուական, 29 օգոստոս ՀՅԴ Պրենթֆըրտի կոմիտէ Ոչ կուսակցականներուն Սիրելի հայրենակիցներ, Ինչպէս գիտէք Հայաստանի Հանրապետութեան քսան միլիոնի փոխառութիւնը հրապարակ իջած է ու կը ծախուի գրեթէ Եւրոպայի ամէն կողմը, ու այսօր ալ այդ փոխառութեան մաս մը եկած է Ամերիկայի շրջանը, որը ներկայիս Նիւ Եորք կը մնայ։ Այդ փոխառութեան մասնակցելու համար ձեզ ոչ կուսակցականներդ ալ կը հրաւիրենք
- [Հայրենիքի անկախութիւնը սեպուհ պարտականութիւն. Զօրավար Սեպուհի այցելութիւնը Գանատա](https://axisblog.org/հայրենիքի-անկախութիւնը-սեպուհ-պարտա/) - ՀՅԴ Հեմիլթընի Կոմիտէ 1921 սեպտեմբեր 26 Կոմիտէս պատիւ ունեցաւ հիւրընկալելու ընկերներ Զօրավար Սեպուհ և գործավար ընկեր Յ․ Խաշմանեանը․ Կոմիտէիս ընկերների անձնական զոհողութեանց ջանքերով պատրաստուած էր մի ճաշասեղան ի պատիւ ընկերներ զօրավարի և Յ․ Խաշմանեանի, սեպտեմբեր 26, կէսօրէ ետք ժամը 6-ին սարքուած ճաշասեղանի շուրջ բոլորուած բոլոր ընկերներով և համակիրները․ ճաշասեղանի վրայ տեղի ունեցան բաժակաճառ խօսողներ. չենք մոռնար, չենք կարող չյիշել մեր
- [Չմարող անցեալը. Բոլորին երջանկավայրը միմիայն պաշտելի Հայաստանն է](https://axisblog.org/չմարող-անցեալը-բոլորին-երջանկավայրը/) - Հրապարակագիր, հանրային գործիչ, խմբագիր, ՀՅԴ անդամ Գէորգ Տօնապետեանի «Հ․Յ․Դաշնակցութիւնը Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ» արխիւային ժողովածուից, որ ամփոփում է ՀՅԴ Արխիւի Ամերիկայի կառոյցի գործունէութեանը վերաբերող վավերաթղթեր, ծանօթանում ենք Դաշնակցութեան պատմութեան շատ ու շատ կարևոր էջերի, որոնցում նաև՝ յիշատակումների ՀՅԴ Գանատայի պատմութիւնից։ Գանատայում ՀՅԴ պատմութիւնը սկսւում է 1902 թուականից, որին առանձին և առաւել մանրամասնութեամբ կ՚անդրադառնանք յաջորդիւ։ ՀՅԴ Գանատայի
- [Չմարող անցեալը. Ինքնապաշտպանութինը հրամայական անհրաժեշտութիւն հայուն համար](https://axisblog.org/չմարող-անցեալը-ինքնապաշտպանութինը-հ/) - ՀՅԴ Գանատայի արխիւի, սկսեալ 1904-ից, տարբեր տարեթիւերի Գանատայի ՀՅԴ կոմիտէների գանձապահական տետրերում յաճախ ենք հանդիպում նշումներ ազատագրութեան տուրքի, զինուորական տուրքի մասին։ 1902 թուականին Ամերիկայի Հ․Յ․ Դաշնակցութեան համար դիտարկւում է նոր յանձնառութիւնների շրջան։ Հայրենիքից լուրերը ցասում էին առաջացրել և պէտք էր շարունակել օգնութեան հասնել Հայրենիքին։ Ամերիկայի Հ․Յ․ Դաշնակցութիւնը, որի կազմում էին նաև Գանատայի ՀՅԴ կոմիտէները, կեանքի է կոչում Հայ
- [Չմարող անցեալը․ ՍԵՒՐԻ դաշնագիրը իրաւատիրական անժխտելի վաւերագիր](https://axisblog.org/չմարող-անցեալը․-սեւրի-դաշնագիրը-իրաւ/) - 1920 թուական, Օգոստոսի 10 Հայաստանի Հանրապետութեան ներկայացուցիչ Աւետիս Ահարոնեանը ոսկեայ գրչով ստորագրեց Սևրի դաշնագիրը, որով ճանաչւում էր Միացեալ և Անկախ Հայաստանի իրաւական գոյութիւնը։ Լսւում է Ահարոնեանի ձայնը․ – Ես խօսում եմ յանուն Անկախ և Միացեալ Հայաստանի, կազմուած ու ճանաչուած Սևրի դաշնագրով, որը ստորագրել եմ․․․ Այդ դաշնագրից մենք չենք կարող հրաժարուել․․․ Հայ ժողովուրդը սպասում է, եւ
- [Պրն. Նախարար հայոց պատմութեան էջերը ձեզ կ’արձանագրեն որպէս առաքեալ հայ ազգային որակի կործանման](https://axisblog.org/պրն-նախարար-հայոց-պատմութեան-էջերը-ձե/) - Եւ դրոշմուեց Հայոց պատմութեան էջերում Հայաստանի Հանրապետութեան Հանրային Կրթութեան և Արուեստի նախարար Նիկոլ Աղբալեան՝ առաքեալ հայ ազգային որակի և Հայաստան Աշխարհի ՀԱՅԱՑՄԱՆ։ Օսմանեան, Ցարական և թէ Պարսկական տիրապետութեան տակ ճկուած մեր ժողովուրդը, որ ամէն կողմից ուղիղ սրի տակ էր հայամերժ տարրերի կողմից, որոնք ամէն գնով Հայոց աշխարհը տանում էին այլասերման, սպաննում հայ ազգային ոգին ու
- [Ամերիկայի Կենտրոնական Կոմիտէին Ուղղուած Աւետիս Ահարոնեանի 1920ին գրուած նամակը՝ Սեւրի նախօրեակին](https://axisblog.org/ամերիկայի-կենտրոնական-կոմիտէին-ուղղ/) - Աւետիս Ահարոնեանի իննը էջանոց ձեռագիր նամակը, որ 1920 թուականի Յուլիսի 14-ին Փարիզից, որպէս Փարիզի Խաղաղութեան Համաժողովին Հայաստանի ներկայացուցիչ գրել է Ամերիկայի Կենտրոնական Կոմիտէին։ Նամակը շատ յուզիչ է և խոր բովանդակային հարցեր արծարծող, յատկապէս Փարիզում այդ օրերին տեղի ունեցող իրադարձութիւնների մասին․ այն արտատպում ենք նոյնութեամբ։ ԱՐՄԻՆԷ ՄՈՒՔՈՅԵԱՆ ԹԱՇՃԵԱՆAugust 10, 2020 Republique Armenienne Delegation a la Conference de
- [Չմարող Անցեալը. Հոն ուր բուռ մը հայութիւն կայ, պիտի լսուի պահանջատիրութեան ձայնը](https://axisblog.org/չմարող-անցեալը-հոն-ուր-բուռ-մը-հայութի/) - 1920 թուականի օգոստոսի 10-ը Հայաստանի եւ հայ ժողովրդի համար եղաւ իր պատմութեան կարևորագոյն օրերից մէկը․ այդ օրը Փարիզի Սևր արուարձանում ստորագրուեց Սեւրի դաշնագիրը, իրականացրեց մեր անկախութեան ու պետականութեան՝ Հայաստանի Հանրապետութեան միջազգային իրաւական ճանաչումը։ Թուրքիան Հայաստանը ճանաչեց որպէս ազատ, անկախ պետութիւն և քարտեսագրուեց մեր պետութեան սահմանները՝ շատ աւելի ընդարձակ աշխարհագրութեամբ։ Թւում էր, Սևրի դաշնագիրը պիտի նպաստեր Հայկական
- [Չմարող Անցեալը. ԱՄՆ-ի մէջ 1903-ին արդէն կը գործէին Դաշնակցական հայուհիներու նորակազմ կոմիտէները](https://axisblog.org/չմարող-անցեալը-ամն-ի-մէջ-1903-ին-արդէն-կը-գո/) - Լուսանկարը՝ 1920 թուական, Պոսթըն, Հայ Կարմիր Խաչի պատգամաւորական ժողով «Ուէսթ Փուլմընէն հայուհիներու Դաշնակցական համակիր խումբ մը մեզի դիմած ու փափաք յայտնած է որ զիրենք իբրեւ Կոմիտէ մը ճանչնանք։ Այս ինքնին շատ ոգեւորիչ եւ ուրախառիթ է։ Մենք բաղձանք կը յայտնենք ու կը թելադրենք որ ուրիշ Կոմիտէներ ալ ջանան դաշնակցական համակիր Հայուհիներու Խումբեր կազմակերպելու գործին աւելի մեծ
- [Չմարող անցեալը. Գանատայի մէջ ՀՅԴ առաջին սերմերը – Համիլթընի կոմիտէի կազմութիւնը](https://axisblog.org/չմարող-անցեալը-գանատայի-մէջ-հյդ-առաջի/) - Պատմականօրէն բոլորիս յայտնի է, որ Հ․Յ․ Դաշնակցութիւնը իր բոլոր ուժերով հսկայական գործունէութիւն է ունեցել հայութեան կեանքի բոլոր բնագաւառներում։ Երբ Թուրքական կառավարութեան հայահալած քաղաքականութիւնը օրըստօրէ ուժեղանում էր, ահագնանում էր հայութեան ֆիզիքական ոչնչացման վտանգը, մեծ տէրութիւններից էլ յոյս չկար, հայ ժողովուրդը սկսեց ինքնուրոյն ելք որոնել․ վերջնականօրէն յանգելով զինուած պայքարի գաղափարին, ժողովուրդը դարձաւ յեղափոխական, միաբանուեց, վերածուեց յեղափոխականների դաշնակցութեան
- [Չմարող անցեալը․ ՀՅԴ Արևմտեան Բիւրոյի «ԽԻՍՏ ԳԱՂՏՆԻ» նամակը, թուրք կառավարութեան հետ սկսած բանակցութիւնների և Դաշնակցութեան հիմնական պահանջների մասին](https://axisblog.org/չմարող-անցեալը․-հյդ-արևմտեան-բիւրոյի/) - Արմինէ Մուքոյեան-Թաշճեան Ինչպէս արդէն նախորդ յօդուածում հրապարակել էինք 1913 թուականին, ՀՅԴ Ամերիկայի շրջանի 20-րդ Պատգամաւորական ժողովին ՀՅԴ Արևմտեան Բիւրոյի ՈՉ-ՀՐԱՏԱՐԱԿԵԼԻ տեղեկագիրը, ուր ներկայացնում է Երկրի կացութիւնը, ինքնապաշտպանութիւնը, Հայկական հարցի վիճակը, Թուրք կառավարութեան ընթացքը, Կովկասի և Պարսկաստանի ներկայ վիճակը և այլ, տեղեկագրին յաջորդում է ՀՅԴ Արևմտեան Բիւրոյի 1913 թուականի դեկտեմբերի 27-ին «ԽԻՍՏ ԳԱՂՏՆԻ» մակագրութեամբ նամակը, որով նոր մանրամասներ
- [Չմարող Անցեալը. ՀՅԴ Արևմտեան Բիւրոյի ՈՉ-ՀՐԱՏԱՐԱԿԵԼԻ տեղեկագիրը ՀՅԴ Ամերիկայի շրջանի 20-րդ Պատգամաւորական ժողովին․ 1913 թուական](https://axisblog.org/չմարող-անցեալը-հյդ-արևմտեան-բիւրոյի-ո/) - Շարունակելով թերթել ՀՅԴ Գանատայի Կեդրոնական Կոմիտէի արխիւային էջեր․ 1913 թուական, Դեկտեմբերի 24-28, Ուստըր, ԱՄՆ Կայանում է Ամերիկայի շրջանի 20-րդ Պատգամաւորական ժողովը 60 կոմիտէների 52 լիազօր պատգամաւորների մասնակցութեամբ։ Ժողովին լիազոր ձայնով Գանատայից մասնակցել է 2 պատգամաւոր (Համիլթըն, Տանտես)։ Լիազօր ձայնով ժողովին մասնակից են եղել նաև Կեդրոնական Կոմիտէի ներկայացուցիչ, գործիչ Ս․ Սնարեանը և այնժամ «Հայրենիք»ի խմբագիր Սիմոն
- [Երիտթուրքերի դատավարութեան եւ Թեհլիրեանի դատական գործի նշանակութիւնը միջազգային դատական ատեանում Հայոց Ցեղասպանութեան դատապարտման գործում](https://axisblog.org/the-best-camera-lenses-for-travel-photography-in-2019-2/) - 1918 թ. Հոկտեմբերի 30-ին յունական Լեմնոս կղզու Մուդրոս քաղաքումբրիտանական «Ագամեմնոն» ռազմանավի վրայ Օսմանեան կայսրութեան ներկայացուցիչներ Հուսէյն Ռաուֆի, Հիքմէթի եւ Սաադուլլանի եւ դաշնակից պետութիւնների միջեւ կնքուած համաձայնագրով, որով արձանագրւում էր.Թուրքիայի պարտութիւնը առաջին համաշխարհային պատերազմում, թւում էր պէտք է գնահատական տրուէր «Միութիւն եւ յառաջադիմութիւն» կուսակցութեան վարած քաղաքականութեանը, սակայն Ահմէտ Թաուֆիք փաշան ոչ միայն իթթիհատականների նկատմամբ հետաքննութիւն չսկսեց, այլեւ
- [Սփիւռքը մաշւում է… արդեօք ինչո՞ւ](https://axisblog.org/սփիւռքը-մաշւում-է-արդեօք-ինչո՞ւ/) - Սփիւռքը, որ առանձնանում է իր պատմութեամբ, իր պահպանման եւ զարգացման ձեւերովու հնարաւորութիւններով, տարբեր է իր գաղթօճախներով, որտեղ ազգայինգործունէութիւնը, հայրենիքի հետ ամուր կապը կազմակերպւում եւ պահւում է հայկականհաստատութիւնների միջոցով՝ եկեղեցիներ, բարեսիրական, կրթամշակութային ...
- [«Զանգեզուրի միջանցքը»՝  «Թուրանի ճանապարհ». Զանգեզուրի միջանցքի գաղափարը. վտանգներ, շահառուներ եւ տարածաշրջանային զարգացումներ](https://axisblog.org/the-best-places-to-stay-in-moorea-tahiti/) - Զանգեզուրը՝ պատմական Սիւնիքի սիրտը, հայ ժողովրդի հնագոյն բնօրրաններից է, որն իր կարեւորութեամբ մշտապէս աչքի է ընկել հայոց պետականութեան պատմութեան տարբեր դարաշրջաններում։ Դարեր շարունակ եղել է հայութեան պետականութեան, մշակոյթի եւ հոգեւոր ինքնութեան ամրոցը։ Դեռեւս Ուրարտուի ժամանակներից սկսած, այն հանդիսացել է ռազմավարական ու տնտեսական կեդրոն, իսկ հետագայում՝ Մեծ Հայքի կազմում մտնելով, դարձել է Սիւնիքի նահանգի առանցքը։ 20_րդ
- [Մի շերեփ լոյս](https://axisblog.org/10-of-the-safest-caribbean-islands/) - Օրն աւարտուել էր, գիշերն իր սեւ թաւշեայ քօղով ծածկել էր պատուհանիցս այն կողմ երեւացող նեղլիկ փողոցը, որտեղ իրար նայող շէնքերի պատուհաններից հատ ու կենտ երեւացող լոյսերը կարծես գիշերուայ մթում շաղ տուած աստղեր լինէին, որ տեսել էին փողոցի անցուդարձը, գիտէին ամէն անցորդի անգամ քայլուածքը, լսել էին նրանց ուրախ ու տխուր պատմութիւնը։-Ինչպէ՞ս է փողոցի անունը,- հարցրեցի։-Պուրճ Համուտի
- [Հասցէն՝ Պուրճ Համուտ](https://axisblog.org/telluride-colorado-travel-guide-packing-tips/) - Օդակայանում։-Հասցէ,-լսեցի ծառայողի ձայնը։*-Անունդ,- յանկարծ ուղեղիս մեջ արձագանք տուեց մի ձայն։– Խաչատուր,-լսուեց փոքրիկ որբուկի ձայնը։Եւ նորից խիստ տոնով՝-Ազգանունդ։Քաղցած, շփոթուած ու վախեցած փոքրիկը չյիշեց, սառեց տեղում, միայն կարողացաւ կմկմալով արտաբերել՝ օգնութիւն։-Եարտմեան։ Անցիր։Յետոյ – յետոյ փոքրիկ որբուկը պիտի հասկանար, որ իրեն կնքուած Եարտմեանը թրքերէն նշանակում էր օգնութիւն։*Օդակայանի ծառայողը կրկնեց։-Հասցէդ։-Պուրճ Համուտ,- արագ պատասխանեցի ես։Տապ էր, ինձ դիմաւորեց կիզիչ արևը,
- [Երթիկէն Ծուխ Մը Ելաւ](https://axisblog.org/the-ultimate-road-trip-packing-list/) - Լոյսը բացւում էր:Դալարը հանդարտ բացեց աչքերը. գիշերը նա բաւական հանգիստ էր եղել: Աչքը գցեց՝ պատուհանը բաց էր, իսկ արեւի մի շող ծառի արանքից ներս էր սողոսկել եւ նրա գունատ դէմքի վրայ նշմարելի դարձրել ցաւի գոյնը:Դալարը դանդաղ գլուխը թեքեց դէպի արեւի շողը, նրա դէմքին ուրուագծուեց մի թոյլ ժպիտ, հայեացքը անթարթ յառեց երկինք, աչքերի մէջ երեւաց թոյլ

## Pages

- [Home](https://axisblog.org/) - Insightful analysis, interviews, guest posts on politics, culture, identity, Armenian diaspora, and multicultural collaboration worldwide. Join our community.
- [Visual Stories](https://axisblog.org/visual-stories/) - Տեսապատումներ | Visual Stories Յուրաքանչյուր կադր պատմությունն է՝ անցյալից ներկաEvery frame is a story — from past to present Բաղնիքի ոտնամանBath Slipper Մինչև 1912 թ. Դիարբեքիր, ՏիգրանակերտՊահպանվում է Կանադայում Պատկանել է Դորոթի Աբրահամեան-Լեյլեգյանի մորը՝ Նվարդ Չիլինկարյան Աբրահամյանին, ով մոտ 1912 թվականին ոտնամանը Տիգրանակերտից Միացյալ Նահանգներ է տեղափոխել։ Մոր մահից հետո այն փոխանցվել է Դորոթի Աբրահամեան-Լեյլեգյանին։
- [Archival Materials](https://axisblog.org/archival-materials/) - Չմարող անցյալ | Living PastՎկայություններ, փաստաթղթեր, պատմական նյութերTestimonies, Documents, Historical Materials
- [Diaspora](https://axisblog.org/diaspora/) - Սփյուռք | DiasporaՊատմություններ սփյուռքի կյանքից, վերլուծություններ ինքնության պահպանման, քաղաքական ու մշակութային ազդեցության և Հայրենիքի հետ կապի մասինStories from diaspora life, analyses on identity preservation, political andcultural influence, and ties with Armenia.
- [Dialogue](https://axisblog.org/dialogue/)
- [Contact](https://axisblog.org/contact/) - Ունե՞ք հարց, առաջարկ կամ հոդվածի թեմա՝ գրեք ինձՁեր գաղափարներն ու դիտարկումները կարևոր են ինձ համար Do you have a question, suggestion, or article idea? Write to meYour ideas and insights are important to me.

## Categories

- [Diaspora](https://axisblog.org/category/diaspora/)
- [National Identity & Politics](https://axisblog.org/category/national-identity-politics/)
- [Archival Materials](https://axisblog.org/category/archival-materials/)
- [Visual Stories](https://axisblog.org/category/visual-stories/)

## Tags

- [ՀՅԴ մամուլ](https://axisblog.org/tag/հյդ-մամուլ/)
- [ARF](https://axisblog.org/tag/arf/)
- [ՀՅԴ](https://axisblog.org/tag/հյդ/)
- [Press](https://axisblog.org/tag/press/)
- [Armenian diaspora](https://axisblog.org/tag/armenian-diaspora/)
- [Հայկական Սփյուռք](https://axisblog.org/tag/հայկական-սփյուռք/)
- [Armenian Genocide](https://axisblog.org/tag/armenian-genocide/)
- [Genocide](https://axisblog.org/tag/genocide/)