National Identity & Politics

Հայոց Լեզուի «Նորակազմ Բառերու» Անդաստանին մէջ

«Սիրելի Արմինէ, Մեր պաշտելի Հայերէնի մէջ կը դեգերէի եւ այսպիսի գիւտ մը ըրի․․․Գիւտս, Հայերէն բառերու անսահման հանք մը կը պարգեւէ մեր Լեզուին․․Մտածեցի բաժնեկից ընել Հայերէնով ԱՊՐՈՂՆԵՐուն հետ։ Կ՛ուզէի լսել քեզ։Ողջ լեր եւ հաւատով կաց։ Հրանդ» Այսպիսինն էր նամակը, որ ստացա գիտնական, թատերագիր, բանաստեղծ, թատերագէտ, գրաքննադատ, բեմադրիչ Հրանտ Մարգարյանից։ Նամակով նա կիսվում էր իր լեզվական որոնման […]

Հայոց Լեզուի «Նորակազմ Բառերու» Անդաստանին մէջ Read More »

National Identity & Politics

Դրոշներ, պայքար եւ վրեժ. 1904 թվականի Սասունի դեպքերը հայ ֆեդայիների լուսանկարների լույսի ներքո

Լեո Թորոսյանի «Ռուսական թակարդը հայ ֆիդայինների դեմ» հետազոտական հոդվածում ներկայացված լուսանկարների բացահայտումը առիթ է տալիս լուսանկարների լույսի ներքո անդրադառնալու 1904 թվականի Սասունի դեպքերին՝ բացահայտելով դրանց պատմական և գաղափարական նշանակությունը։ Ուոթերթաուն, Մասաչուսեթս կատարած այցի ընթացքում, հնարավորություն ունենալով աշխատելու Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության արխիվներում, Լեոն կազմել է Հայկական հեղափոխական շարժման դրոշների լուսանկարների լայն ցանկ։ Ներկայացվող նյութը դրանցից մեկի

Դրոշներ, պայքար եւ վրեժ. 1904 թվականի Սասունի դեպքերը հայ ֆեդայիների լուսանկարների լույսի ներքո Read More »

National Identity & Politics

Կրոնական եզրույթները դասական գրաբարում` ըստ Եզնիկ Կողբացու «Եղծ Աղանդոց» երկի

ԵՊՀ հայոց պատմության ամբիոնի դոցենտ Գայանե Մխիթարյանը եւ հայոց լեզվի պատմության ու ընդհանուր լեզվաբանության ամբիոնի դոցենտ Նարինե Դիլբարյանը վերջերս հրապարակել են գիտական հոդված՝ «Կրոնական տերմիններ դասական հայերենում՝ հիմնված Եզնիկ Կողբացու «Աղանդների հերքումը» գրքի վրա» խորագրով, որը լույս է տեսել «Scopus» գիտական շտեմարանում ընդգրկված բարձր վարկանիշ ունեցող «Forum for Linguistic Studies» հանդեսում։ Այն արժեքավոր ներդրում է

Կրոնական եզրույթները դասական գրաբարում` ըստ Եզնիկ Կողբացու «Եղծ Աղանդոց» երկի Read More »

National Identity & Politics

Հայերի առաջին ազգային բողոքի ձայնը Կանադայում. արժանապատվության պայքար օտար հողի վրա

Տարաբնույթ աղբյուրների համաձայն, Կանադայում հայկական գաղութի ձևավորումը սկսվել է 1880–1890-ականներին, երբ Կանադա են մեկնել ուսանողներ, վաճառականներ և գյուղատնտեսներ, հիմնականում Արևմտյան Հայաստանի նահանգներից և Կիլիկիայից։  Հայ գաղթյալների առաջին կենտրոնները եղել են Օնտարիոյի Բրանթֆորդ, Համիլթոն, Սենթ Քեթրինզ քաղաքները։ Այստեղ նրանք զբաղվել են ամենածանր սևագործ բանվորությամբ՝ ձուլարաններում, գործարաններում։ Նրանք Կանադա չէին եկել հաստատվելու, այլ նրանց նպատակը պարզապես բավական գումար

Հայերի առաջին ազգային բողոքի ձայնը Կանադայում. արժանապատվության պայքար օտար հողի վրա Read More »

Diaspora, National Identity & Politics

Մտածողության սահմանագիծը՝ անհատն ու հավաքականը. արդյո՞ք կարող ենք պահել հավասարակշռությունը

Մտածողությունը մարդու գործունեության կենտրոնն է՝ կարող է լինել անձնական կամ հավաքական: Ինքս ինձ հարց եմ տալիս՝ խանգարո՞ւմ է արդյոք իմ անձնական մտածողությունը հավաքական մտածողությանը: Ու՞մ եմ ես վնասում, եթե հետևում եմ միայն իմ համոզմունքին: Շատ մասնագետներ կասեին՝ ոչ, որովհետեւ անհատական մտածողությունը չի նշանակում խմբից կտրվել կամ անտեսել ուրիշների փորձը։  Իրականում այն պարզապես հնարավորություն է տալիս

Մտածողության սահմանագիծը՝ անհատն ու հավաքականը. արդյո՞ք կարող ենք պահել հավասարակշռությունը Read More »

National Identity & Politics

Հայերը Բաքվում

Հայերը Բաքվում ունեցել են բազմադարյա պատմություն եւ սերտորեն կապված են եղել քաղաքի մշակութային, տնտեսական ու քաղաքաշինական զարգացման հետ։ Ստորև ներկայացված է պատմական աղբյուրների վրա հիմնված իմ վերլուծական հոդվածը՝ Բաքվում հայերի ներկայության, դերի և ճակատագրի մասին։ Դեռևս 500թ. Արցախի թագավոր Վաչագան Բարեպաշտը հրամայում է կառուցել Բաքվի առաջին հայկական եկեղեցին, որի մասին, ցավոք, քիչ բան է հայտնի: VII դարի հայ աշխարհագրագետ Անանիա Շիրակացին ի թիվս Փայտակարան նահանգի 12 շրջանների հիշատակում է նաև Ալտի-Բագավանը, որը արևելագետ Քերովբե Պատկանովը նույնացնում է Բաքվի հետ: Արևելագետ-ակադեմիկոս Վասիլի Բարտոլդը,

Հայերը Բաքվում Read More »

National Identity & Politics

Խոսող ստորագրություններ ու լուսանկարներ․ դաշնակցականի պատասխանատվությունն այսօրվա աշխարհում 

Երբեմն բավարար է մեկ դեղնած ու մաշված էջ բացել, որպեսզի զգաս՝ քո պատմության չմարող անցյալը, զգաս, որ այն ապրում է քո մեջ՝ շարունակելով պատմությունը քո ներկայի միջոցով։ ՀՅԴ 135 տարիների պատմությունը թերթելիս ես երբեք չեմ զգում, որ պարզապես ուսումնասիրում եմ պատմական փաստեր կամ էջեր։ Այն ավելի շատ նման է կենդանի զրույցի․ յուրաքանչյուր պատմական դեպք, նամակ,

Խոսող ստորագրություններ ու լուսանկարներ․ դաշնակցականի պատասխանատվությունն այսօրվա աշխարհում  Read More »

National Identity & Politics

Երէկ Եռաբլուրը, այսօր Եկեղեցին, վաղը Մատենադարանն ու Հայոց Ցեղասպանութեան թանգարան

Իւրաքանչիւր ժողովուրդ ունի իր ազգային գոյութեան յենասիւները։ Հայ ժողովրդի համար այդպիսի արժէքներ են, օրինակ, Օպերայի եւ բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնը՝ մեր ստեղծագործական դիմադրողականութեան խորհրդանիշը, որը ձեւաւորել է Երեւանի մշակութային սիրտը՝ միաւորելով համաշխարհային դասականը եւ հայկական երաժշտական աւանդոյթը, Մատենադարանը՝ մեր հնագոյն ձեռագրերի պահոցը, մեր մտքի, լեզուի եւ ինքնութեան ամրոցը, Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-ինստիտուտը՝ մեր հաւաքական յիշողութեան կենդանի

Երէկ Եռաբլուրը, այսօր Եկեղեցին, վաղը Մատենադարանն ու Հայոց Ցեղասպանութեան թանգարան Read More »

National Identity & Politics

«Զանգեզուրի միջանցքը»՝  «Թուրանի ճանապարհ». Զանգեզուրի միջանցքի գաղափարը. վտանգներ, շահառուներ եւ տարածաշրջանային զարգացումներ

Զանգեզուրը՝ պատմական Սիւնիքի սիրտը, հայ ժողովրդի հնագոյն բնօրրաններից է, որն իր կարեւորութեամբ մշտապէս աչքի է ընկել հայոց պետականութեան պատմութեան տարբեր դարաշրջաններում։ Դարեր շարունակ եղել է հայութեան պետականութեան, մշակոյթի եւ հոգեւոր ինքնութեան ամրոցը։ Դեռեւս Ուրարտուի ժամանակներից սկսած, այն հանդիսացել է ռազմավարական ու տնտեսական կեդրոն, իսկ հետագայում՝ Մեծ Հայքի կազմում մտնելով, դարձել է Սիւնիքի նահանգի առանցքը։ 20_րդ

«Զանգեզուրի միջանցքը»՝  «Թուրանի ճանապարհ». Զանգեզուրի միջանցքի գաղափարը. վտանգներ, շահառուներ եւ տարածաշրջանային զարգացումներ Read More »

National Identity & Politics

Երիտթուրքերի դատավարութեան եւ Թեհլիրեանի դատական գործի նշանակութիւնը միջազգային դատական ատեանում Հայոց Ցեղասպանութեան դատապարտման գործում

1918 թ. Հոկտեմբերի 30-ին յունական Լեմնոս կղզու Մուդրոս քաղաքումբրիտանական «Ագամեմնոն» ռազմանավի վրայ Օսմանեան կայսրութեան ներկայացուցիչներ Հուսէյն Ռաուֆի, Հիքմէթի եւ Սաադուլլանի եւ դաշնակից պետութիւնների միջեւ կնքուած համաձայնագրով, որով արձանագրւում էր.Թուրքիայի պարտութիւնը առաջին համաշխարհային պատերազմում, թւում էր պէտք է գնահատական տրուէր «Միութիւն եւ յառաջադիմութիւն» կուսակցութեան վարած քաղաքականութեանը, սակայն Ահմէտ Թաուֆիք փաշան ոչ միայն իթթիհատականների նկատմամբ հետաքննութիւն չսկսեց, այլեւ

Երիտթուրքերի դատավարութեան եւ Թեհլիրեանի դատական գործի նշանակութիւնը միջազգային դատական ատեանում Հայոց Ցեղասպանութեան դատապարտման գործում Read More »

National Identity & Politics