Mukoyan Armine

Article image

Հայերը Բաքվում

Հայերը Բաքվում ունեցել են բազմադարյա պատմություն եւ սերտորեն կապված են եղել քաղաքի մշակութային, տնտեսական ու քաղաքաշինական զարգացման հետ։ Ստորև ներկայացված է պատմական աղբյուրների վրա հիմնված իմ վերլուծական հոդվածը՝ Բաքվում հայերի ներկայության, դերի և ճակատագրի մասին։ Դեռևս 500թ. Արցախի թագավոր Վաչագան Բարեպաշտը հրամայում է կառուցել Բաքվի առաջին հայկական եկեղեցին, որի մասին, ցավոք, քիչ բան է հայտնի: VII դարի հայ աշխարհագրագետ Անանիա Շիրակացին ի թիվս Փայտակարան նահանգի 12 շրջանների հիշատակում է նաև Ալտի-Բագավանը, որը արևելագետ Քերովբե Պատկանովը նույնացնում է Բաքվի հետ: Արևելագետ-ակադեմիկոս Վասիլի Բարտոլդը, […]

Հայերը Բաքվում Read More »

National Identity & Politics
Article image

Տան Եւ Հայրենի Տան Արանքում

Դուռը բացուեց: Ինձ սպասում էին: – Բարեւ,- լսեցի առաջին բառը: – Hi,- լսեցի երկրորդը: Տան տիկինը ժպտալով ինձ ներս հրաւիրեց: Հիւրասենեակը շնչում էր հայերէն, պատերին հայկական եկեղեցիները պատկերող նկարներ էին, խաչ եւ հայկական տառապատկերներով ձեռագործ աշխատանքներ, ինչպէս սփիւռքի ամէն հայի տանը, այստեղ էլ պատին, բոլորին տեսանելի տեղում, կախուած էր Արարատը` իր ողջ վեհութեամբ եւ գեղեցկութեամբ.

Տան Եւ Հայրենի Տան Արանքում Read More »

Diaspora
Armenian school, Artsakh

Փոքր նավը մեծ օվկիանոսում․ մեր ինքնությունը

Դասարանում անսովոր լռություն էր տիրում։ Սովորաբար աղմուկ է, շշուկներ ու հեռախոսների թաքուն լույսեր, բայց այսօր բոլորը հանգիստ էին։ Պատերին կախված էր Մեծ Հայքի քարտեզը, հայերեն այբուբենը, Արարատի նկարը, իսկ ուսուցչի սեղանին հպարտորեն դրված էր Արցախի փոքրիկ դրոշը։ Այս ամենը ասում էր մեկ բան․ սա սփյուռքի ազգային վարժարան է՝ վայր, որտեղ փորձում էին պահել այն, ինչը դրսում հեշտ էր կորցնել։ Այստեղ հավաքված աշակերտներից շատերը տանը հայերեն էին խոսում, ոմանք՝ հազվադեպ, ոմանք էլ հայերեն սովորում էին հենց այս

Փոքր նավը մեծ օվկիանոսում․ մեր ինքնությունը Read More »

Diaspora
Armenian orphans

Չմարող անցեալը. Հաւա՛տք` Հայ դատի արդարութեան եւ անոր յաղթանակի անխուսափելիութեան

1998 թուականի ՀՅԴ 27-րդ Ընդհանուր (Արտակարգ) Ժողովով հաստատուած ՀՅԴ ծրագիրը ամրագրում է. «Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը ձգտում է Հայ դատի լուծմանը` ամբողջական հայութեամբ ամբողջական հայրենիքի կերտմանը»: Նոյն ծրագիրը իր պատմական հիմնաւորման տակ նշում է. «Օսմանեան բռնութիւններուն հետեւանքով եւ հայութեան զոյգ հատուածներու մտաւոր Զարթօնքով յառաջ եկաւ հայկական հարցի սկզբնական ըմբռնումը, որ կը պահանջէր հայութեան մարդկային տարրական իրաւունքերուն

Չմարող անցեալը. Հաւա՛տք` Հայ դատի արդարութեան եւ անոր յաղթանակի անխուսափելիութեան Read More »

Archival Materials
Armenian Fedayeen

Չմարող անցեալը․ Ի գործ՝ զինուած արդարութեան ամբողջ զօրութեամբ 

Այս օրերուն հայ ժողովուրդի ազգային ողբերգութեան 105-ամեակի առիթով համայն հայութիւնը հայրենիքի ու ամբողջ աշխարհի մէջ կ’իրականացնէ ոգեկոչման արարողութիւններ ու միջոցառումներ, գլուխ կը խոնարհէ 1,5 միլիոն նահատակներու սուրբ յիշատակի առջեւ, կը հաւաստէ ապրելու իր անկոտրում կամքը՝ երբեք չփակելով իր պահանջատիրութեան պատմական էջերը։ Նոյնն է եղած ամեն տարի և արդէն 105 տարի։ Կը կարդանք ՀՅԴ Գանատայի արխիւները,

Չմարող անցեալը․ Ի գործ՝ զինուած արդարութեան ամբողջ զօրութեամբ  Read More »

Archival Materials

Չմարող անցեալը․ Արդարաբազուկ Սողոմոն Թեհլիրեանի այցելութիւնը Գանատա

Ո՛չ լինիցին երբէք ի վնաս թշուառ Ազգին Մերոյ այլ յօգուտ և ի զարգացումն նորին Անունս Սողոմոն Թեհլիրեան է, քեմախեցի եմ:– Քանի՞ տարեկան ես:– 18, պարո՛ն վաշտապետ:– Չե՞ս կարծեր, որ սխալ ըրած ես կամաւոր գալովդ, դուն դեռ պատանի ես:– Բնա՛ւ, պարո՛ն վաշտապետ, իմ մէջս ես ուժ կը զգամ թուրքերէն վրէժ լուծելու։ Երևան․ 1919 թուականի աշունն էր․

Չմարող անցեալը․ Արդարաբազուկ Սողոմոն Թեհլիրեանի այցելութիւնը Գանատա Read More »

Archival Materials
Signature protocol-2

Չմարող անցեալը․ ՀՅԴ Համիլթըն կոմիտէի 1920 թուականի Դրօշակի օծման արարողութիւնը

Մեր դրօշը կարելի չէր «գնել»… Ան կը պատրաստուէր «աչքի լոյսով» Գանատայի ՀՅԴ 1900-ականների արխիւների ուսումնասիրութեան ընթացքում արձանագրութիւններում ուշադրութիւնս գրաւեց տարբեր թուականներում պարբերաբար հանդիպող դրօշի օծման արարողութիւնների մասին յիշատակումները։ Սակայն այդ յիշատակումները կարճ էին, հակիրճ, բայց կարևոր էր հասկանալ ի՞նչ դրօշի մասին է խօսքը և ինչպէ՞ս մեկնաբանել դրօշի օծելը։ ՀՅԴ Համիլթըն կոմիտէի 1920 թուականի, փետրուարի 1-ի արձանագրութեան

Չմարող անցեալը․ ՀՅԴ Համիլթըն կոմիտէի 1920 թուականի Դրօշակի օծման արարողութիւնը Read More »

Archival Materials

Չմարող Անցեալը. Յանո՛ւն բազմաչարչար ժողովրդի ֆիզիքական գոյութեան, հանո՛ւն ոտնակոխ եղած ճշմարտութեան

Ձայն մը հնչեց․․․Եւ թունդ-թունդ ելան հայի սրտեր զէնքի շաչիւնէն․ ՀՅԴ Գանատայի արխիւի էջերը արձանագրել են քաջարի շատ հայի սրտերի մասին, որոնք անձնուիրաբար միացել են հայ ժողովրդի և Հայաստանի ամբողջական ազատագրութեանը պայքարին։ Այդ էջերի արձանագրութիւնները խօսում են Հայրենիքի սիրոյ, նրա ցաւերին անտարբեր չլինող ու չհանդուրժող, նրա ազատութեան գործին նուիրուած կամաւորների անձնուրաց կերպարի մասին, պատմում նրանց զրկանքների,

Չմարող Անցեալը. Յանո՛ւն բազմաչարչար ժողովրդի ֆիզիքական գոյութեան, հանո՛ւն ոտնակոխ եղած ճշմարտութեան Read More »

Archival Materials

Չմարող անցեալը. Միշտ ի գործ և յանուն Հայրենիքի

920 թուական, 29 օգոստոս ՀՅԴ Պրենթֆըրտի կոմիտէ Ոչ կուսակցականներուն Սիրելի հայրենակիցներ, Ինչպէս գիտէք Հայաստանի Հանրապետութեան քսան միլիոնի փոխառութիւնը հրապարակ իջած է ու կը ծախուի գրեթէ Եւրոպայի ամէն կողմը, ու այսօր ալ այդ փոխառութեան մաս մը եկած է Ամերիկայի շրջանը, որը ներկայիս Նիւ Եորք կը մնայ։ Այդ փոխառութեան մասնակցելու համար ձեզ ոչ կուսակցականներդ ալ կը հրաւիրենք

Չմարող անցեալը. Միշտ ի գործ և յանուն Հայրենիքի Read More »

Archival Materials